Belangrijkste punten van de redactie
- ATX biedt de meeste uitbreiding en de beste VRM-koeling, Micro-ATX is de prijsbewuste allrounder en Mini-ITX is de koning van compacte builds.
- Voor de meeste gamers en gebruikers is Micro-ATX de verstandigste keuze: alle essentiële functies voor minder geld.
- Mini-ITX vraagt om zorgvuldige planning: controleer de CPU-koelerhoogte, de lengte van de GPU en de airflow van je behuizing.
- Het formaat bepaalt je behuizingskeuze, dus kies het moederbord en de case altijd als combinatie.
Bij het samenstellen van een pc gaat alle aandacht meestal naar de CPU en de GPU, terwijl het moederbord stilletjes de basis legt voor alles. Het formaat van dat moederbord — ATX, Micro-ATX of Mini-ITX — bepaalt hoeveel uitbreiding je hebt, hoe groot je behuizing wordt en zelfs hoeveel je betaalt. Een verkeerde keuze merk je pas als je tweede M.2-SSD nergens past of je videokaart de RAM-slots blokkeert.
In dit artikel vergelijken we de drie gangbare formaten op de punten die er echt toe doen: uitbreidingssloten, VRM-kwaliteit en stroomvoorziening, M.2-aansluitingen, behuizingscompatibiliteit en prijs. Aan het eind weet je precies welk formaat past bij een game-pc, een compacte woonkamerbuild of een workstation.
ATX: de volledige standaard
ATX is met 305 bij 244 millimeter het grootste gangbare consumentenformaat en daarmee de onbetwiste koning van de uitbreiding. Een typisch ATX-bord biedt drie tot vier PCIe-sloten, vier RAM-slots en drie of meer M.2-aansluitingen voor NVMe-SSD’s. Wie naast een dikke GPU ook een capture card, een extra netwerkkaart of een PCIe-SSD wil plaatsen, vindt hier altijd ruimte. De royale printplaat geeft fabrikanten bovendien de mogelijkheid om uitgebreide VRM-secties met forse koellichamen te monteren, wat gunstig is voor krachtige CPU’s die langdurig onder belasting draaien.
Voordelen en nadelen van ATX
Het grote voordeel van ATX is ademruimte: componenten zitten verder uit elkaar, wat de airflow ten goede komt en het bouwen vergemakkelijkt. Kabelmanagement is eenvoudiger en je hebt minder snel last van conflicten tussen een grote CPU-koeler en hoge RAM-modules. Daar staat tegenover dat je een midi-tower of full-tower behuizing nodig hebt, wat meer bureauruimte kost. ATX-borden zijn bovendien gemiddeld duurder, zeker in de hogere chipsetklassen waar de extra’s zich opstapelen.
Micro-ATX: de verstandige middenweg
Micro-ATX meet 244 bij 244 millimeter en is voor de meeste bouwers de beste keuze. Je krijgt doorgaans twee PCIe-sloten, vier RAM-slots en twee M.2-aansluitingen — ruim voldoende voor een GPU, een extra SSD en een uitbreidingskaart. De VRM-kwaliteit op goede Micro-ATX-borden is tegenwoordig uitstekend; alleen bij extreme overklokking van top-CPU’s merk je verschil met ATX. Voor een Ryzen 7 of Core Ultra 7 met een enkele GPU is Micro-ATX meer dan toereikend.
Prijs en behuizing
Waar Micro-ATX echt in uitblinkt, is de prijs-prestatieverhouding. Vergelijkbare chipsets zijn op Micro-ATX vaak twintig tot vijftig euro goedkoper dan hun ATX-tegenhangers, terwijl je nauwelijks iets inlevert dat je in de praktijk mist. Qua behuizing ben je flexibel: Micro-ATX past in vrijwel elke midi-tower én in veel compacte kasten, wat je keuzevrijheid vergroot. Wie een betaalbare, complete pc wil bouwen zonder concessies aan de essentie, begint hier.
Mini-ITX: compact tot het uiterste
Mini-ITX is met 170 bij 170 millimeter een technisch hoogstandje: één PCIe-slot voor de GPU, twee RAM-slots en meestal twee M.2-aansluitingen op een oppervlak ter grootte van een cd-hoes. Alles zit dicht op elkaar, wat het bouwen tot een precisieklus maakt. De VRM-secties zijn noodgedwongen compacter, al compenseren premium ITX-borden dit met hoogwaardige componenten en doordachte koeling. Reken er wel op dat Mini-ITX-borden relatief duur zijn: miniaturisatie kost geld.
Waar je op moet letten bij ITX
Een Mini-ITX-build vraagt om planning vooraf. Controleer de maximale CPU-koelerhoogte van je behuizing, want veel torenkoelers passen simpelweg niet. Meet de lengte van je GPU op tegen de specificaties van de case, en denk na over de voeding: veel ITX-behuizingen gebruiken het compacte SFX-formaat in plaats van standaard ATX-voedingen. Airflow is de grootste uitdaging; kies componenten met een bescheiden TDP en overweeg undervolting om temperaturen en geluidsniveau in toom te houden. Wie dit goed aanpakt, wordt beloond met een fluisterstille pc die nauwelijks bureauruimte inneemt.
De formaten naast elkaar
Onderstaande tabel vat de belangrijkste verschillen samen, zodat je in één oogopslag ziet wat elk formaat te bieden heeft.
| Eigenschap | ATX | Micro-ATX | Mini-ITX |
|---|---|---|---|
| Afmetingen | 305 × 244 mm | 244 × 244 mm | 170 × 170 mm |
| PCIe-sloten | 3–4 | 2 | 1 |
| RAM-slots | 4 | 4 (meestal) | 2 |
| M.2-aansluitingen | 3+ | 2 | 1–2 |
| VRM en koeling | Uitstekend | Goed tot zeer goed | Compact, kies premium |
| Behuizing | Midi / full tower | Midi tower en compact | ITX-case (SFX-voeding) |
| Prijsindicatie | €€€ | €€ | €€€ |
| Bouwgemak | Makkelijk | Makkelijk | Uitdagend |
Welk formaat voor welk doel?
Voor een game-pc is Micro-ATX in de meeste gevallen de beste keuze: één GPU, een paar SSD’s en een krachtige CPU passen er moeiteloos op, en het prijsvoordeel steek je in een betere videokaart. Alleen wie zeker weet dat hij meerdere uitbreidingskaarten nodig heeft — denk aan streaming met een capture card plus een 10Gb-netwerkkaart — heeft baat bij ATX. Ook voor workstations met veel PCIe-apparaten, zoals extra NVMe-kaarten of professionele audio-interfaces, is ATX de logische basis.
Mini-ITX is de keuze voor wie formaat belangrijker vindt dan uitbreiding: een woonkamer-pc, een meeneemsysteem voor LAN-party’s of een minimalistische werkplek. Accepteer dat je bouwt met beperkingen en plan elke component vooraf. Een veelgemaakte fout is andersom: een ITX-bord kopen omdat het er leuk uitziet, om er vervolgens achter te komen dat je tweedehands full-size voeding niet past. Kies bord en behuizing daarom altijd als één combinatie, niet als losse onderdelen.
Ons eindoordeel
ATX, Micro-ATX en Mini-ITX zijn alle drie volwassen formaten zonder fundamentele zwaktes; het gaat erom wat jij nodig hebt. Wil je maximale uitbreiding en bouwgemak, dan is ATX je platform. Wil je compact en stijlvol, dan is Mini-ITX de uitdaging waard. Maar voor de overgrote meerderheid van bouwers is Micro-ATX de verstandigste keuze: alle functies die ertoe doen, een vriendelijke prijs en volledige vrijheid in behuizingskeuze.
Ons advies: begin bij je behuizing en je uitbreidingswensen, niet bij het bord zelf. Past alles wat je nu én de komende jaren nodig hebt op Micro-ATX, dan is dat het formaat waarmee je het meeste waar voor je geld krijgt. Alleen wie concreet meer sloten nodig heeft of droomt van een minimalistische ITX-build, wijkt daarvan af — en doet dat dan bewust.